Lífsgildin

Lífsgildin

Gunnar Hersveinn rithöfundur skrifar um gildin í lífinu, samfélaginu og náttúrunni meðal annars út frá því markmiði að efla borgaravitund og gagnrýna og skapandi hugsun.
Sögurnar fylla lesandann sælu

Sög­urn­ar fylla les­and­ann sælu

Sög­urn­ar fylla les­and­ann sælu sem sprett­ur af dýpt og feg­urð orð­anna. Þær eru speg­ill þar sem ver­öld­in birt­ist í öðru ljósi en oft áð­ur. Lest(r)arferð þar sem num­ið er reglu­lega stað­ar en á hverri stöð er sam­fé­lag ólíkt því síð­asta. Tígr­is­dýr í búri birt­ist á ein­um stað og breyt­ist í þjóð­fé­lags­þegn í borg. Á öðr­um stað flýt­ur lík stúlku fram­hjá...
Pælt í Hávamálum og Njálssögu í heimspekikaffi

Pælt í Há­va­mál­um og Njáls­sögu í heim­spekikaffi

Lífs­spek­in sem birt­ist í Há­va­mál­um hafði áhrif um ald­ir og enn má setja hana í sam­hengi við líferni og við­horf nú­tíma­fólks á Norð­ur­lönd­um.  Gesta­þátt­ur Há­va­mála er a.m.k. frá 12. öld en ein­stök er­indi eða ljóð­lín­ur geta átt sér miklu eldri ræt­ur. Spek­in hef­ur borist á milli kyn­slóða með marg­vís­leg­um hætti m.a. með menn­ing­ar­arf­in­um og upp­eldi. Það sem telst lofs­vert í...
Framúrskarandi fantasía um Lýru silfurtungu

Framúrsk­ar­andi fant­asía um Lýru silf­ur­tungu

PHIL­IP Pullm­an (f. 1946) komst með ein­hverju móti yf­ir töfra­formúl­una að æv­in­týra­bók og skrif­aði þrí­leik (His Dark Mater­ials) um Lýru sif­ur­tungu í bók­un­um Gyllti átta­vit­inn, Lúmski hníf­ur­inn og Skugga­sjón­auk­inn sem þýdd­ar voru af Önnu Heiðu Páls­dótt­ur (MM. 2000-2002). Bæk­urn­ar um Lýru eru til í kilj­um á ís­lensku en þær náðu hægri út­breiðslu í skugga bók­anna um Harry Potter. Harð­línu­menn og bók­stafstrú­ar­menn...
Lærdómar um harðstjórn og lýðræði

Lær­dóm­ar um harð­stjórn og lýð­ræði

Um harð­stjórn – tutt­ugu lær­dóm­ar sem draga má af tutt­ug­ustu öld­inni eft­ir Timot­hy Snyder pró­fess­or í sagn­fræði við Yale-há­skóla er veru­lega merki­leg bók um efni sem nauð­syn­legt er að kunna skil á. Hver eru ein­kenni harð­stjóra? Hvernig geta borg­ar­arn­ir kom­ið í veg fyr­ir að harð­stjór­ar taki völd­in enn á ný? Hvernig eru stofn­an­ir eyði­lagð­ar? Hvað tek­ur lang­an tíma að rústa...
Góðvild á tímum sjálfselskunnar

Góð­vild á tím­um sjálfs­elsk­unn­ar

Góð­vild hef­ur oft ver­ið úti­lok­uð og flokk­uð með draumór­um. Það hef­ur ver­ið hleg­ið að henni og hún hef­ur átt und­ir högg að sækja. Hún geng­ur und­ir mörg­um nöfn­um og er nefnd í ým­is­kon­ar speki­bók­um og trú­ar­rit­um í gegn­um ald­irn­ar. Það virð­ist þó ekki nægja því of fá­ir treysta á kraft henn­ar. Mann­kyn­ið hef­ur ef­ast um einn sinn allra mesta...
Skyldan að mótmæla í lýðræðissamfélagi

Skyld­an að mót­mæla í lýð­ræð­is­sam­fé­lagi

Skyld­ur eru laga­leg­ar og/eða sið­ferði­leg­ar. Það er til dæm­is sið­ferði­leg skylda að standa við lof­orð – sé þess nokk­ur kost­ur. Hver mann­eskja ber marg­vís­leg­ar skyld­ur sem knýja á með ólík­um hætti. Skyld­an get­ur ver­ið sett af rík­is­vald­inu, hún get­ur sprott­ið af hlut­verki og stöðu ein­stak­lings en einnig af hug­sjón og skiln­ingi á sam­hengi hlut­anna.  Virð­ing kynj­anna eru mann­rétt­indi. ...
Gildi útiveru fyrir börn

Gildi úti­veru fyr­ir börn

Hvaða máli skipt­ir nátt­úr­an í hvers­dags­lífi barna? Efl­ir úti­vera seiglu barna? Get­ur ver­ið að tækni­væð­ing­in dragi úr hreyf­ingu barna og reynslu af nátt­úr­unni? Mið­viku­dag­inn 19. sept­em­ber kl. 20 ætl­um við Sa­bína Stein­unn Hall­dórs­dótt­ir íþrótta- og heilsu­fræð­ing­ur að fjalla um grunn­gildi fyr­ir börn, m.a um nátt­úru­ást, gildi úti­veru á skyn­þroska barna og lífs­gæði til fram­búð­ar. Einnig mun­um við ræða áhrif tækn­inn­ar...
Melody og Winner á sigurbraut

Melody og Winner á sig­ur­braut

Mæðg­in Melody Ot­uwho og Em­anu­el Winner verða ekki send til Ítal­íu eins og Út­lend­inga­stofn­un hafði ákveð­ið. Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála hef­ur fellt þá ákvörð­un úr gildi eft­ir að hafa tek­ið kæru Melody til um­fjöll­un­ar.  Sig­ur­laug Soffía Frið­þjófs­dótt­ir, lög­fræð­ing­ur Melody, seg­ir í sam­tali við RÚV að Út­lend­inga­stofn­un hafi ver­ið gert að taka mál þeirra til efn­is­legr­ar með­ferð­ar um al­þjóð­lega vernd á Ís­landi. Sig­ur­laug,...
Að hugsa svolítið hlýlega til

Að hugsa svo­lít­ið hlý­lega til

Dreng­ur­inn heit­ir Winner og er Em­anu­el. Hann fædd­ist í byrj­un des­em­ber á Land­spít­al­an­um og verð­ur þar af leið­andi hálfs­sárs á næstu dög­um. Hann hef­ur bú­ið með móð­ur sinni á ör­ugg­um stað í borg­inni og hún þrá­ir að þau geti ver­ið áfram á Ís­landi. Ekk­ert er því til fyr­ir­stöðu nema þá helst oftúlk­un á regl­um sem Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ligg­ur nú yf­ir....
Er hægt að endursenda barn?

Er hægt að end­ur­senda barn?

Er leit­að með log­andi ljósi að túlk­un á reglu til að end­ur­senda Melody og Em­anu­el til Ítal­íu eða er leit­að til að finna  túlk­un sem ger­ir þeim fært að búa hér? Nú hef­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála, Út­lend­inga­stofn­un og dóms­mála­ráðu­neyti feng­ið ann­að bréf með beiðni um að mál Melody Ot­uwh og Em­anu­el Winner, verði tek­ið fyr­ir. Þau hafa með að­stoð Rauða kross Ís­lands kært það...
Emanuel er hér - núna

Em­anu­el er hér - núna

Að­stand­end­ur und­ir­skrifta­söfn­un­ar til stuðn­ings Melody Ot­uwh og Em­anu­el Winner, vegna kæru gagn­vart því að fá ekki efn­is­lega með­ferð á um­sókn um al­þjóð­lega vernd á Ís­landi og vera gert að fara til Ítal­íu - sendu Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála, Út­lend­inga­stofn­un og dóms­mála­ráðu­neyti bréf mánu­dag­inn 9. apríl og munu fylgja því eft­ir næsta mánu­dag með öðru bréfi. U.þ.b. 2000 manns hafa nú (13.4.18)...
Hjálpum, Emanuel og móður!

Hjálp­um, Em­anu­el og móð­ur!

Hér er hægt að skrifa und­ir áskor­un um al­þjóð­lega vernd fyr­ir mæðg­in á Ís­landi 1500 voru bú­in að skrifa und­ir kl. 9. þann 9. apríl og bréf sent til Kær­u­nefnd­ar, Út­lend­inga­stofn­un­ar og Dóms­mála­ráðu­neyt­is. Hald­ið verð­ur áfram að safna og fleiri bréf send.  Nú sit­ur ósýni­legt fólk á rökstól­um – eða ekki - um hvort Melody Ot­uwho (f. 1994)...
Dr. Martin Luther King Jr. af öllu hjarta

Dr. Mart­in Lut­her King Jr. af öllu hjarta

Hjarta er ekki að­eins líf­færi held­ur jafn­framt hug­tak sem tákn­ar til­finn­ing­ar og einnig við­horf, hvat­ir og jafn­vel leynd­ar og stund­um trén­að­ar hugs­an­ir. Hug­tak­ið er mik­ið not­að í bók­mennt­um, trú­ar­bragða­fræð­um og dag­legu tali. Hjarta í þess­ari merk­ingu get­ur ver­ið op­ið eða lok­að. Lok­að hjarta tek­ur ekki við og er oft stein­runn­ið. Slík hjörtu hafna nýj­um upp­lýs­ing­um og vilja helst engu breyta....
Helvíti og himnaríki á jörðu eða ekki

Hel­víti og himna­ríki á jörðu eða ekki

Orð eru mis­þung, flest­öll hafa þau merk­ingu en túlk­un þeirra get­ur vald­ið ágrein­ingi. Orð­ið og hug­tak­ið há­lendi Ís­lands veld­ur ekki usla þótt inn­tak­ið sé óljóst fyr­ir sum­um og fólk geti ver­ið ósam­mála um um­gengni við þetta svæði. En hug­tök eins og hel­víti og himna­ríki geta vald­ið al­var­leg­um ágrein­ingi jafn­vel þótt þetta eigi einnig að vera stað­ir. Hug­tak­ið há­lendi til­heyr­ir reynd­ar...
Það er of seint að undrast dauður

Það er of seint að undr­ast dauð­ur

Til er máls­hátt­ur­inn það er of seint að iðr­ast dauð­ur. Það er senni­lega rétt. Eft­ir dauð­ann er ekki leyfi til leið­rétt­ing­ar. Líf­ið er marg­breyti­legt og fjöl­skrúð­ugt en dauð­inn er eins­leit­ur. Ótt­inn við dauð­ann hef­ur not­að­ur til að hvetja fólk til að sætt­ast, iðr­ast, fyr­ir­gefa og jafn­vel fórna öllu á með­an líf­ið var­ir. En það er fleira sem verð­ur of seint...
Engin er lukka án hrukku

Eng­in er lukka án hrukku

Heim­spek­ing­ar hafa rann­sak­að ham­ingj­una frá mörg­um hlið­um. En hvað með svefn? Hef­ur svefn áhrif á ham­ingj­una? Hvað segja orða­til­tæk­in um það? Hvorki svefn né ham­ingja fá ótví­ræð með­mæli í ís­lensk­um máls­hátt­um, orða­til­tækj­um eða vís­um. Frem­ur má greina þar við­vör­un. Það er æv­in­lega betra að vaka og vinna held­ur en að sofa og það er ekki tal­ið gáfu­legt að fagna eða...