Þessi færsla er meira en 9 ára gömul.

Stytting vinnutíma: Lífskjarabót fyrir almenning

Eftirfarandi skjal var undirbúið fyrir kjararáðstefnu Starfsgreinasambandsins sem haldin var á dögunum. Tilgangurinn með þessu skjali er að vekja athygli á einni leið til að stytta vinnudaginn á Íslandi og reyna að vekja upp samstarf meðal stéttarfélaga í landinu um styttingu vinnudags.

 

Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði, leggur til við fundargesti að þeir beiti fyrir sér í komandi kjarasamningum við atvinnurekendur um styttingu vinnudagsins. Alda leggur til að í komandi samningum verði lögð áhersla á þrenns konar aðgerðir, sem verði farið í samtímis: Stytta vinnudaginn, hækka grunnlaun og fækka yfirvinnustundum, en slíkt myndi kalla fram breytingar á vinnufyrirkomulagi og aukningu á framleiðni. Nánari rök fylgja að neðan.

Brýnt vandamál sem íslensku samfélagi ber að leysa er langur vinnutími, en hann skerðir lífsgæði okkar. Ljóst er að margir byggja lífsafkomu sína á yfirvinnu - sem auðvitað er ein rót langs vinnutíma - en koma þarf til móts við þá sem eru í þessari stöðu þegar vinnutíminn er skertur. Önnur rót er að framleiðni á Íslandi er lélegri en t.d. á Norðurlöndunum þar sem heildartekjur (af grunnlaunum auk yfirvinnu) eru svipaðar. Ofan á þetta allt leggst að mjög margir vilja nýta tíma sinn öðruvísi, t.d. eyða meiri tíma með vinum og fjölskyldu.

  1. Meðal Norðurlanda sker Ísland sig úr í fjölda vinnustunda. Árið 2010 vann meðalmaðurinn á Íslandi um 38 vinnudögum lengur en meðalmaður í Noregi, 14 dögum lengur en í Svíþjóð, 23 dögum lengur en í Danmörku, og einum degi lengur en í Finnlandi. Taka verður tillit til þess að árið 2010 hafði vinnustundum á Íslandi fækkað vegna takmarkana á yfirvinnu og annarra slíkra aðgerða. Þess má vænta að vinnustundir leiti í sama horf þegar þessum takmörkunum er aflétt.1 Þess ber að geta að vinnutíminn hjá okkur hefur nánast ekkert styst síðustu þrjátíu ár,2 og að með sama áframhaldi myndum við ná þeim fjölda vinnustunda sem fólk í Svíþjóð vinnur á um það bil öld.3

  1. Legið hefur ljóst fyrir í langan tíma að vinnudagurinn á Íslandi er of langur og að hann hefur skaðleg áhrif á lífsgæði. Í alþjóðlegri rannsókn sem var gerð fyrir nokkrum árum kom í ljós að hérlendis var mest kvartað yfir því að vinnan truflaði heimilislíf. Þessi rannsókn náði til Norðurlandanna, fjölmargra landa í Evrópu og einnig fjarlægari landa eins og Japans og Ástralíu. Engin sérstök ástæða er til að ætla að þetta hafi breyst mikið þar sem vinnandi fólk vinnur lítið skemur nú en fyrir hrun.4

  1. Í nýlegri skýrslu frá Hagstofu Evrópusambandsins voru tekjur, vinnutími og fleira skoðað meðal aðildarríkja Evrópusambandsins, en auk þess voru með Ísland, Noregur, Sviss, Króatía, Makedónía og Tyrkland. Viðmiðunarár rannsóknarinnar var 2010.5 Rannsóknin leiddi í ljós að yfirvinna var hvergi meiri hlutfallslega en á Íslandi í þessum löndum; á Íslandi var yfirvinnan um 8% greiddra stunda. Heildarlaun skv. rannsókninni voru svipuð og á hinum Norðurlöndunum, en lægri.

  2. Framleiðni á Íslandi er í lakara lagi samanborið við hin Norðurlöndin.6 Árið 2010 var framleiðni á Íslandi 88% af framleiðni Finnlands, 84% af framleiðni Danmerkur, 55% af framleiðni Noregs og 80% af framleiðni Svíþjóðar. Stór hluti af ástæðunnar er trúlega að langar vinnustundir draga úr framleiðni yfir lengri tíma (þreyta byggist upp), en auk þess er líklegt að lélegt skipulag hrjái íslenskan vinnumarkað.7

  3. Í sömu rannsókn og nefnd var í lið 2) kom einnig í ljós að um 42% fólks vildi vinna minna. Þá kom einnig í ljós að margir gátu alls ekki unnið minna, ýmist af fjárhagslegum ástæðum eða vegna ósveigjanlegra vinnustaða. Enn fremur kom í ljós að margir vildu verja meiri tíma með vinum (65%) og fjölskyldu (66%), en þeir gerðu. 8

  1. Rannsóknir hafa sýnt að við styttingu vinnutíma breytist vinnufyrirkomulag, sem verður til þess að auka framleiðni. Með aukningu í framleiðni mætti vinna upp styttinguna, þannig að ekki þyrftu laun að lækka.9 Auk þess væri hægt að bæta grunnlaunin vegna aukinnar framleiðni. Aukin framleiðni er talin koma til af því að fólk verður ekki jafn þreytt á löngum vinnudegi, vegna þess að allt vinnuskipulag er yfirfarið í kjölfar styttingar (menn neyðast til þess), en auk þess sé starfsandi betri.

Alda telur að launþegahreyfingin í landinu þurfi að setja styttingu vinnutímans meðal forgangsatriða í næstu kjarasamningum. Í sömu samningum verði reynt af öllum mætti að hækka grunnlaun, svo þeir hópar sem neyðast til að vinna yfirvinnu í dag þurfi þess ekki lengur.

Til þess að þetta gangi upp þarf að hugsa um langan vinnutíma, lélega framleiðni, léleg grunnlaun og yfirvinnu sem nátengd fyrirbæri. Samningarnir þyrftu að setja hömlur á víxlverkun þessara fyrirbæra og þyrftu að ráðast að þeim öllum samtímis.

Í Þýskalandi á 9. áratug síðustu aldar voru gerðir samningar sem verkuðu á laun, vinnutíma og framleiðni. Reynslan af því var góð, vinnutíminn styttist og framleiðni jókst.10 Við á Íslandi ættum að geta gert eitthvað álíka, en við þurfum þá að leggjast í átak til þess.

 

 

 

1 Sjá nánar í bæklingi frá Öldu sem er aðgengilegur hér: http://alda.is/?p=1603

2 Sjá bækling Öldu um styttingu vinnutíma.

3 Þ.e.a.s., ef vinnutíminn styttist ekkert frekar í Svíþjóð. Sjá nánar hér: http://alda.is/?p=2042

4 Sjá bækling Öldu um styttingu vinnutíma.

5 Hagstofa Íslands hefur birt úrdrátt úr skýrslunni þar sem Ísland er sérstaklega til skoðunar. Úrdráttinn má finna hér: www.hagstofa.is/lisalib/getfiletrack.aspx?ItemID=14624

6 Miðað er við framleiðni á hverri unninni vinnustund. Gögnin eru fengin úr Total Economy Database. Sjá hér: http://www.conference-board.org/data/economydatabase/

7 Sjá bækling Öldu um styttingu vinnutíma.

8 Sjá bækling Öldu um styttingu vinnutíma.

9 Sama.

10 Bosch, G. og Lehndorff, S. (2001). Working-time reduction and employment: Experiences in Europe and economic policy recommendations. Cambridge Journal of Economics, 25, 209-243.

***

Þessi pistill birtist áður á bloggsíðu höfundar á DV.is

 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Á Áslaug Arna að segja af sér?

Bent hef­ur ver­ið á að starfsaug­lýs­ing   um  starf töl­fræð­ings hjá há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráðu­neyt­inu kunni að stang­ast á við lög. Þau kveða á um að ís­lenska sé hið op­in­bera mál lands­ins en í aug­lýs­ing­unni var sagt að um­sækj­andi yrði að hafa gott vald á ís­lensku eða ensku. Ráð­herr­ann, Áslaug Arna, varði starfsaug­lýs­ing­una m.a. með þeim „rök­um“ að...
Stefán Snævarr
2
Blogg

Stefán Snævarr

Lex­i­kon Put­in­or­um-Ór­ar Pútíns

Hér get­ur að líta Lexí­kon Put­in­or­um, al­fræði­orða­bók pútín­ism­ans en þar leika ór­ar (og ár­ar) Pútíns lyk­il­hlut­verk: Banda­rík­in: Vond ríki enda standa þau í vegi fyr­ir að Rússlandi nái sín­um ginn­helgu mark­mið­um, þar að segja ef Trump er ekki for­seti (sjá "Trump"). Einnig eru þau svo óforskömm­uð að vera Rússlandi langt­um fremri hvað tækni áhrær­ir. Það er svindl því Rúss­land á...
Stefán Snævarr
3
Blogg

Stefán Snævarr

Hnatt­væð­ing og al­þjóðaremba

Ég hitti hann Jim frá Ástr­al­íu í Frakklandi ár­ið 2003. Greind­ur karl og geðs­leg­ur, ákveð­inn í skoð­un­um. Hann taldi inn­rás­ina í Ír­ak hið besta mál, Saddam hefði ör­ugg­lega átt gjör­eyð­ing­ar­vopn. Banda­rískt efna­hags­líf væri mjög traust og þar vestra væri eng­inn ras­ismi. Hnatt­væð­ing­in væri sig­ur­verk, í fram­tíð­inni myndu borg­ríki taka við af nú­tímaríkj­um í krafti þess­ar­ar væð­ing­ar. Og inn­an tutt­ugu ára...

Nýtt á Stundinni

Eftirlitsmaður sendur um borð í hvalveiðiskipin
FréttirHvalveiðar

Eft­ir­lits­mað­ur send­ur um borð í hval­veiði­skip­in

Svandís Svavars­dótt­ir mat­væla­ráð­herra hef­ur sett reglu­gerð sem kveð­ur á um eft­ir­lit með hval­veið­um. Fiski­stofa mun senda starfs­mann um borð í hval­veiði­skip sem fylg­ist með og tek­ur upp mynd­bönd sem síð­an verða af­hent dýra­lækni Mat­væla­stofn­un­ar til skoð­un­ar.
Tölvuárás á Fréttablaðið sögð rússnesk hefnd
Fréttir

Tölvu­árás á Frétta­blað­ið sögð rúss­nesk hefnd

Vef­ur Frétta­blaðs­ins verð­ur tek­inn nið­ur í kvöld biðj­ist rit­stjórn ekki af­sök­un­ar á því að hafa birt frétta­mynd frá Úkraínu. Ónafn­greind­ir rúss­nesk­ir tölvu­hakk­ar­ar hófu skyndi­á­hlaup á vef blaðs­ins í morg­un. Rúss­neska sendi­ráð­ið krafð­ist á sama tíma af­sök­un­ar­beiðni og seg­ir blað­ið hafa brot­ið ís­lensk lög. Steinn Stein­arr og Þór­berg­ur Þórð­ar­son hlutu dóma fyr­ir brot á sömu laga­grein þeg­ar þeir þóttu hafa veg­ið að æru og heiðri Ad­olfs Hitler og Nas­ista.
Framtíð geimferða í uppnámi vegna Úkraínustríðsins
FréttirÚkraínustríðið

Fram­tíð geim­ferða í upp­námi vegna Úkraínu­stríðs­ins

Rúss­ar til­kynntu á dög­un­um að þeir myndu draga sig út úr al­þjóð­legu sam­starfi um geim­ferð­ir inn­an tveggja ára. Stór hluti af Al­þjóð­legu geim­stöð­inni, ISS, er í eigu Rússa og fram­tíð henn­ar er því skyndi­lega í upp­námi. Önn­ur sam­starfs­ríki töldu rekst­ur stöðv­ar­inn­ar tryggð­an til árs­ins 2030 en meira en ára­tug­ur er í að ný geim­stöð verði til­bú­in til notk­un­ar.
ReynslaEigin konur

Fékk sím­tal um barns­föð­ur sinn sem var upp­haf að ára­langri raun

Freyja Huld fékk sím­tal um nótt með upp­lýs­ing­um um að sam­býl­is­mað­ur henn­ar og barns­fað­ir væri að sækja í ung­lings­stúlk­ur. Síð­ar var hann hand­tek­inn fyr­ir skelfi­legt brot. Enn þarf hún að eiga í sam­skipt­um við hann sem barns­föð­ur og veita hon­um um­gengni.
Sólveig segir afsögn Drífu tímabæra
Fréttir

Sól­veig seg­ir af­sögn Drífu tíma­bæra

„Drífa veit sjálf að það er langt um lið­ið síð­an grafa fór und­an trú­verð­ug­leika henn­ar og stuðn­ingi í baklandi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar,“ seg­ir Sól­veig Anna Jóns­dótt­ir, formað­ur Efl­ing­ar, um af­sögn for­seta ASÍ.
Drífa Snædal segir af sér sem forseti Alþýðusambands Íslands
Fréttir

Drífa Snæ­dal seg­ir af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands

Drífa Snæ­dal hef­ur sagt af sér sem for­seti Al­þýðu­sam­bands Ís­lands. Sam­skipti við kjörna full­trúa inn­an verka­lýðs­hreyf­ing­ar­inn­ar og blokka­mynd­un er ástæð­an. Í yf­ir­lýs­ingu seg­ir hún átök inn­an hreyf­ing­ar­inn­ar ver­ið óbæri­leg og dreg­ið úr vinn­ugleði og bar­áttu­anda.
Fasteignaskattur á lúxusíbúðir á skjön við kaupverð
Fréttir

Fast­eigna­skatt­ur á lúxus­í­búð­ir á skjön við kaup­verð

Kaup­verð lúxuseigna sem auð­menn­irn­ir Björgólf­ur Thor Björgólfs­son og Ró­bert Wessman hafa sýsl­að með end­ur­spegl­ast ekki í fast­eigna­mati á þeim. Fast­eigna­skatt­ar geta ver­ið hundruð­um þús­unda króna lægri en ef mið­að væri við kaup­verð þeirra.
Ísland, hér kem ég
Tania Korolenko
ReynslaDagbók flóttakonu

Tania Korolenko

Ís­land, hér kem ég

Tania Korolen­ko er ein þeirra hundruða Úkraínu­manna sem feng­ið hafa skjól á Ís­landi vegna inn­rás­ar Rússa. Hún hef­ur hald­ið dag­bók um komu sína hing­að til lands og líf­ið í nýju landi og ætl­ar að leyfa les­end­um Stund­ar­inn­ar að fá að fylgj­ast með.
Úkraína frysti eignir Moshensky-fjölskyldunnar
FréttirÓlígarkinn okkar

Úkraína frysti eign­ir Mos­hen­sky-fjöl­skyld­unn­ar

Úkraínsk yf­ir­völd eru sögð hafa kyrr­sett eig­ur og fryst banka­reikn­inga fyr­ir­tæk­is­ins Santa Kholod í Kænu­garði. Yf­ir­völd þar telja hví­trúss­nesk fyr­ir­tæki fjár­magna inn­rás Rússa með óbein­um hætti, vegna stuðn­ings ein­ræð­is­stjórn­ar Lukashen­ko. Santa Kholod er hluti af fyr­ir­tækja­keðju Al­eks­and­ers Mos­hen­sky, kjör­ræð­is­manns Ís­lands, fiskinn­flytj­anda og ólíg­arka í Hvíta-Rússlandi. Sagð­ur hafa skráð fyr­ir­tæki á dótt­ur sína til að verj­ast þving­un­um ESB.
Vantar fleira fólk utan EES í ferðaþjónustuna
Fréttir

Vant­ar fleira fólk ut­an EES í ferða­þjón­ust­una

Víða í at­vinnu­líf­inu er skort­ur á starfs­fólki og helm­ing­ur stærstu fyr­ir­tækja seg­ir illa ganga að manna störf. Fram­kvæmda­stjóri Sam­taka ferða­þjón­ust­unn­ar seg­ir að auð­velda eigi grein­inni að byggja aft­ur upp tengsl við er­lent starfs­fólk sem glöt­uð­ust í far­aldr­in­um.
Panama-uppljóstrarinn John Doe: „Án ábyrgðar getur samfélag ekki virkað“
FréttirPanamaskjölin

Panama-upp­ljóstr­ar­inn John Doe: „Án ábyrgð­ar get­ur sam­fé­lag ekki virk­að“

Nafn­lausi upp­ljóstr­ar­inn sem hrinti af stað at­burða­rás­inni sem leiddi til af­sagn­ar Sig­mund­ar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar for­sæt­is­ráð­herra með lek­an­um á Pana­maskjöl­un­um veit­ir sitt fyrsta við­tal í Der Spieg­el. Hann lýs­ir von­brigð­um með stjórn­völd víða um heim og seg­ir Rússa vilja sig feig­an.
Horfið til himins: Það er von á súpernóvu!
Flækjusagan

Horf­ið til him­ins: Það er von á súpernóvu!

En verð­ur hún hættu­leg?