Þessi færsla er meira en 5 ára gömul.

Legslímuhúð á flakki

Legslímuhúð á flakki

Legslímuhúð er afar sérstakur líkamsvefur sem þekur innra lag legsins hjá konum. Hjá konum á barneignaaldri þá vex legslímuhúðin og þykknar og brotnar síðan niður og er skolað útúr líkamanum í gegnum leggöngin í ferli sem er þekkt sem blæðingar eða túr. Þessi hringrás, sem er þekkt sem tíðarhringurinn, á sér stað með reglubundum hætti á um 28 daga fresti. Ef að frjóvgað egg á leið framhjá legslímuhúðinni á réttu augnabliki (á um það bil degi 21-23 í tíðarhringnum) þá getur það fest rætur í legslímuhúðinni. Þá brotnar legslímuhúðin ekki niður og skolast út heldur tekur þátt í að búa og hlúa að fóstri meðal annars með því að byggja upp fylgjuna.

Þótt legslímuhúð megi finna í öllum fylgjuspendýrum þá eru afar fá fylgjuspendýr sem losa sig við niðurbrotna legslímuhúðina líkt og við mannfólkið heldur taka þau hana upp í gegnum líkamann og fara því ekki á eiginlegar blæðingar. Þær tegundir, fyrir utan mannfólk, sem fer á blæðingar eru apategundirnar fjórar sem eru náskyldastar okkur, simpansar, bonobo, górillur og órangútanar. Önnur dýr sem sýna líkamleg tilbrigði sem líkjast blæðingum eru ávaxtaleðurblökur og fílasnjáldrur en óvíst er hversu sambærilegar blæðingar þeirra eru blæðingum manna og annarra apa.

Eftir að konur byrja á blæðingum getur komið fyrir að frumur úr legslímuhúð nái að festa rætur fyrir utan legið, yfirleitt í legholinu; til dæmis við þvagblöðruna, á eggjastokkunum, eða í rými á milli legs og endaþarms. Þar halda þessar legslímuhúðfrumur sýnu hefðbundna lífsmynstri; byggjast upp og brotna niður samtsíga tíðarhringnum á röngum stað í líkamanum og losna ekki út. Konur með slík tilvik eru með sjúkdóm sem nefnist legslímuflakk eða endómetríósa. Þótt sjúkdómurinn legslímuflakk sé búinn að vera þekktur lengi og rannsakaður að takmörkuðu leiti þá er ekki vitað með vissu hvernig hann er tilkominn. Helsta og líklegasta skýringin er að þegar legslímuhúðin brotnar niður þá flæðir hún að hluta upp eggjaleiðarana og inn í legholið. Þessi skýring er þó ekki fullnægjandi því margar konur verða fyrir þesskonar bakflæðisblæðingum án þess þó að þróa með sér legslímuflakk.

Helstu einkenni legslímuflakks eru sársauki í kviðnum, meðal annars óbærilegur sársauki í kringum blæðingar sem og sársauki við samfarir. Sársaukinn sem getur fylgt legslímuflakki í kringum blæðingar er ekki í líkingu við hefðbundna túrverki þar sem væg verkjalyf sýna litla sem enga virkni og konur geta verið rúmfastar og frá vinnu nokkra daga í hverjum mánuði. Önnur alverleg eikenni legslímuflakks er ófrjósemi. Sjaldgæfari einkenni eru sársauki við hægðir og þvaglát. Einkenni legslímuflakks eru mismunandi og mismikil á milli tilvika en öllum ætti að vera ljóst af þessari upptalningu, sem ekki er tæmandi, að þau eru afar lýjandi fyrir konur sem hafa þau.

Meðferð við legslímuflakki er verulega ábótavant en þó eru til lyf sem ná að lina sársaukann fyrir suma einstaklinga en lyfjunum fylgja þó gjarnan óæskilegar aukaverkanir. Fyrir konur sem glíma við ófrjósemi getur hjálpað að reyna tæknifrjóvgun. Gegn sársaukanum og til að auka líkur á barneign geta konur gengist undir speglunarskurðaðgerð þar sem legslímuhúðfrumur utan legs eru fjarlægðar. Eina leiðin til að bera kennsl á sjúkdóminn af einhverju öryggi er einnig með speglun. Vegna þess hve erfitt er að greina sjúkdóminn og vegna þess að fagmenn innan læknastéttarinnar eru ekki nógu meðvitaðir um sjúkdóminn þá líða oft mörg ár, að jafnaði um 5-7 ár, frá því að einkenni koma fram og þar til greining fæst. Ekki er ýkja langt síðan að stúlka segir frá því að hún var send heim frá Barnaspítalanum með þá greiningu að hún væri með prófkvíða þegar hún var í raun með verki sem hún var búin að glíma við í mörg ár vegna legslímuflakks.

Legslímuflakk er miklu algengari sjúkdómur heldur en fólk gerir sér grein fyrir ef það þá yfirleitt veit af tilvist hans en talið er að um 5-10% kvenna á barneignaaldri sé með legslímuflakk. Það gerir um 170 milljón konur á jörðinni. Það er erfitt að áætla nákvæmann fjölda þeirra kvenna sem eru með legslímuflakk en ljóst er að þetta er algengur sjúkdómur og haft hefur verið á orði að ef sambærilegur sjúkdómur myndi hrjá karlkynið myndu allir vita af honum, rannsóknir væru í forgangi og sjúklingar myndu nær allir fá víðtækan stuðning frá ríki, vinnuveitendum, vinum og fjölskyldu. 


Haft hefur verið á orði að ef sambærilegur sjúkdómur myndi hrjá karlkynið myndu allir vita af honum, rannsóknir væru í forgangi og sjúklingar myndu nær allir fá víðtækan stuðning frá ríki og vinnuveitendum.


Það er ótækt að svo margar konur þjáist af þessum sjúkdómi og hafa gert í hundruðir ára. Og ef þessi sjúkdómur er jafn slæmur og raun ber vitni fyrir þær konur sem búa í velmegandi og þróuðum ríkjum þá er ekki erfitt að ímynda sér að hann er líklega mun verri þar sem réttindi kvenna eru hverfandi og blæðingar einar og sér eru algjört tabú. Samtök um endómetríósu er félag á Íslandi sem hefur það að markmiði að veita konum með legslímuflakk og aðstendendum stuðning og fræðslu og á mikið hrós skilið.

Ég hef ákveðið að leggja mitt af mörkum til að hjálpa þeim sem glíma við legslímuflakk með því að hlaupa 10 km í Reykjavíkurmaraþoninu og safna áheitum til styrktar Samtök um endómetríósu. Díllinn er að ég borga 4900 krónur fyrir að taka þátt í hlaupinu og hleyp 10 km og það eina sem þið þurfið að gera er að heita á mig, eða hvern annan sem hleypur fyrir sama málstað, með fjárframlögum. Hvert framlag skiptir sköpum og hefur mætti til að hjálpa mörgum einstaklingum.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

Björn Jón sem álits­gjafi

Ég hef mik­ið álit á álits­gjaf­an­um Birni Jóni Braga­syni. Hann er góð­ur penni, mál­efna­leg­ur og rök­fast­ur. Ekki síst er hann bend­ir á aga­leysi Ís­lend­inga, á virð­ing­ar­leysi fjölda  þeirra fyr­ir móð­ur­mál­inu og ágæti þess að kunna þýsku. Hon­um mæl­ist líka vel þeg­ar hann seg­ir að í Rus­hdie­mál­inu hafi alltof marg­ir álits­gjaf­ar þag­að af ótta við að telj­ast órétt­hugs­andi. Og þeg­ar...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
2
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Raf­magn­að­ar kosn­ing­ar í Sví­þjóð 11.sept­em­ber?

Raf­magns­kosn­ing­arn­ar? Kannski verð­ur það nafn­ið sem þing­kosn­ing­arn­ar ár­ið 2022 í Sví­þjóð verða kall­að­ar í sögu­bók­um fram­tíð­ar­inn­ar, sem fara fram næsta sunnu­dag, 11. sept­em­ber. Það er að sjálf­sögðu vegna stríðs­ins í Úkraínu og þeirra hrika­legu hækk­ana á orku­verði sem nú tröll­ríða Evr­ópu. Marg­ir Sví­ar eru komn­ir að sárs­auka­mörk­um varð­andi raf­orku­verð og það mik­ið rætt í kosn­inga­bar­átt­unni. En það er fleira sem...
Stefán Snævarr
3
Blogg

Stefán Snævarr

ÞRjÚ MEG­IN­VERK HUNDRAÐ ÁRA: Tractatus, Ulysses og The Waste Land

Á þessu ári eru hundrað ár lið­in síð­an þrjár af áhrifa­mestu bók­um síð­ustu ára­tuga komu út. Fyrsta skal fræga telja skáld­sögu James Joyc­se Ulysses, þá ljóða­bálk T.S.Eliots The Waste Land og að lok­um heim­spekiskruddu Ludwigs Witt­genstein, Tractatus Logico-Phi­losophicus. Tractatus eða lógíska ljóð­ið Síð­ast­nefnda rit­ið kom strangt tek­ið út ári fyrr, þá á þýska frum­mál­inu Log­isch-phi­losophische Abhandl­ung. En fræg­ust varð hún...

Nýtt á Stundinni

Rússneska sendiherranum stefnt í utanríkisráðuneytið til að taka við skömmum
Fréttir

Rúss­neska sendi­herr­an­um stefnt í ut­an­rík­is­ráðu­neyt­ið til að taka við skömm­um

Ís­lenska ut­an­rík­is­ráðu­neyt­ið kall­aði rúss­neska sendi­herr­ann hér á landi á fund í dag þar sem hon­um var sagt að ís­lenska rík­ið for­dæmi harð­lega til­raun­ir til að inn­lima úkraínsk land­svæði í Rúss­land.
Grunur um manndráp í Ólafsfirði
Fréttir

Grun­ur um mann­dráp í Ól­afs­firði

Lög­regl­an á Noð­ur­landi eystra rann­sak­ar nú hugs­an­legt mann­dráp í Ól­afs­firði og eru fjór­ir menn sem sitja í haldi vegna máls­ins. Grun­ur er að mað­ur­inn hafi lát­ist í kjöl­far þess að vera stung­inn með eggvopni.
Vilja fá allt ofbeldið viðurkennt
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Vilja fá allt of­beld­ið við­ur­kennt

Kon­ur sem vist­að­ar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi eru ósátt­ar við þá nið­ur­stöðu að ekki séu vís­bend­ing­ar um að þar hafi ver­ið beitt al­var­legu eða kerf­is­bundnu lík­am­legu of­beldi. Vitn­is­burð­ur á þriðja tug kvenna um að svo hafi ver­ið sé að engu hafð­ur í skýrslu um rekst­ur með­ferð­ar­heim­il­is­ins.
10 til 20 milljóna króna munur á lánunum í stöðugu árferði
FréttirHúsnæðismál

10 til 20 millj­óna króna mun­ur á lán­un­um í stöð­ugu ár­ferði

Þeg­ar heild­ar­kostn­að­ur verð­tryggðra og óverð­tryggðra lána eru reikn­uð út frá nú­ver­andi verð­bólgu og vöxt­um á Ís­landi er nið­ur­stað­an að þessi lán eru af­ar dýr. Stund­in hef­ur reikn­að út heild­ar­kostn­að verð­tryggðra og óverð­tryggðra lána upp á 50 millj­ón­ir til 40 ára mið­að við ákveðn­ar for­send­ur. Þeg­ar verð­bólga og vaxta­kostn­að­ur er færð­ur í raun­hæf­ari átt en nú er kem­ur í ljós að mun­ur­inn á kostn­aði við verð­tryggð og óverð­tryggð lán er ekki svo hróp­andi.
Jón Baldvin „hagar sér eins og rándýr“
Fréttir

Jón Bald­vin „hag­ar sér eins og rán­dýr“

Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi formað­ur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, ráð­herra og borg­ar­stjóri, seg­ir ákveð­ið munst­ur birt­ast í frá­sögn­um af fram­ferði Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar. Hann hafi aldrei við­ur­kennt mis­gjörð­ir sín­ar og enn sé hon­um hamp­að vegna af­reka sinna.
Slæður brenna og klerkar skjálfa í Íran
Fréttir

Slæð­ur brenna og klerk­ar skjálfa í Ír­an

Kon­ur hafa sést brenna slæð­ur í mót­mæl­um gegn rík­is­stjórn Ír­an sem stað­ið hafa yf­ir frá því að bar­áttu­kona fyr­ir rétt­ind­um kvenna lést í varð­haldi lög­reglu. Bú­ið er að loka fyr­ir að­gang að in­ter­net­inu að mestu til að reyna að tor­velda skipu­lag mót­mæl­anna. Frétta­skýrend­ur segja klerka­stjórn­ina ótt­ast að kven­rétt­inda­bar­átt­an geti haft dómínó-áhrif um allt sam­fé­lag­ið.
Er Páleyju lögreglustjóra treystandi fyrir „forvirkum rannsóknarheimildum“?
Illugi Jökulsson
Pistill

Illugi Jökulsson

Er Páleyju lög­reglu­stjóra treyst­andi fyr­ir „for­virk­um rann­sókn­ar­heim­ild­um“?

Hafi Páli Stein­gríms­syni skip­stóra á Ak­ur­eyri ver­ið eitt­hvert mein gert, þá er sjálfsagt að rann­saka það mál í þaula — og refsa svo mein­vætt­inni, ef rétt reyn­ist. Það er hins veg­ar löngu orð­ið ljóst að það er ekki það sem Páley Borg­þórs­dótt­ir lög­reglu­stjóri á Ak­ur­eyri og henn­ar fólk er að rann­saka. Held­ur hitt hvort og þá hvernig ein­hver gögn úr...
Stelpurnar af Laugalandi skila skömminni
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stelp­urn­ar af Laugalandi skila skömm­inni

65 börn voru vist­uð á með­ferð­ar­heim­il­inu í Varp­holti og á Laugalandi á ár­un­um 1997 til 2007. Þar voru þau beitt kerf­is­bundnu and­legu of­beldi auk þess sem fjöldi þeirra lýs­ir því að hafa ver­ið beitt lík­am­legu of­beldi. Sex­tán kon­ur sem vist­að­ar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu stíga nú fram og skila skömm­inni þang­að sem hún á heima, til for­stöðu­hjóna heim­il­is­ins á þess­um tíma, starfs­fólks og barna­vernd­ar­yf­ir­valda sem brugð­ust þeim.
Stúlkan „hefur einlægan vilja til að verða aumingi og geðsjúk“
FréttirVarnarlaus börn á vistheimili

Stúlk­an „hef­ur ein­læg­an vilja til að verða aum­ingi og geð­sjúk“

Börn á með­ferð­ar­heim­il­inu Varp­holti og Laugalandi voru beitt kerf­is­bundnu, and­legu of­beldi sam­kvæmt nið­ur­stöðu rann­sókn­ar­nefnd­ar. Slá­andi lýs­ing­ar er að finna í fund­ar­gerð­ar­bók­um starfs­manna. Þar er einnig að finna frá­sagn­ir af al­var­legu lík­am­legu of­beldi.
Dæld í mannúðarstefnu sænskra stjórnvalda
Fréttir

Dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda

Fylgisaukn­ing Sví­þjóð­ar­demó­krata, sem bygg­ir hluta af stefnu sinni á and­stöðu gegn inn­flytj­end­um, er dæld í mann­úð­ar­stefnu sænskra stjórn­valda. Sænsk­ur stjórn­mála­fræð­ing­ur seg­ir að sam­kvæmt flokkn­um sé ekki hægt að vera Svíi og múslimi á sama tíma. Formað­ur frjáls­lynda íhalds­flokks­ins Moderata, stend­ur nú frammi fyr­ir því erf­iða verk­efni að mynda hægri­stjórn með stuðn­ingi frá flokkn­um um­deilda.
„Þeir sem tjá sig opinberlega á Íslandi eru í mikilli hættu heima fyrir“
Fréttir

„Þeir sem tjá sig op­in­ber­lega á Ís­landi eru í mik­illi hættu heima fyr­ir“

Rúss­nesk­ir rík­is­borg­ar­ar sem mót­mæla stríð­inu eiga á hættu að verða fyr­ir of­sókn­um í heima­land­inu. Andrei Mens­hen­in blaða­mað­ur seg­ir frá sinni reynslu af rúss­neska sendi­ráð­inu en bend­ir um leið á að ferl­arn­ir sem eru til stað­ar hjá Út­lend­inga­stofn­un geri ekki ráð fyr­ir rúss­nesk­um hæl­is­leit­end­um.
Tíu ár af nýjum vitnisburðum um háttsemi Jóns Baldvins
Greining

Tíu ár af nýj­um vitn­is­burð­um um hátt­semi Jóns Bald­vins

Frá því að Guð­rún­ar Harð­ar­dótt­ir steig fram fyr­ir 10 ár­um síð­an og op­in­ber­aði bréf sem Jón Bald­vin Hanni­bals­son sendi þeg­ar hún var ung­ling­ur hafa tug­ir annarra frá­sagna um hátt­semi hans kom­ið fram. Jón Bald­vin hef­ur reynt að fá fólk til að skrifa und­ir stuðn­ings­yf­ir­lýs­ingu en á sama tíma eiga sér stað ný at­vik þar sem kon­ur upp­lifa hann sem ógn.