Andri Sigurðsson

Einkavæddir bankar vinna gegn hagsmunum almennings

Einkavæddir bankar vinna gegn hagsmunum almennings

Þremur árum áður en Sjálfstæðisflokkurinn einkavæddi bankana okkar, um síðstu aldamót, afnám Bill Clinton hin frægu Glass-Steagal lög úr gildi, lög  sem voru innleidd eftir Kreppuna miklu. Það var árið 1999. Lögin voru sett til að aðskilja starfsemi viðskiptabanka og fjárfestingabanka svo eigendur bankanna gætu ekki lagt fjármuni almennings undir í áhættusömum gjörningum sem eiga meira skilt við fjárhættuspil en bankastarfsemi. Íslenska bankakerfið var galopnað og eigendum bankanna var veitt nánast algjört frelsi til að gera hvaða sem þeir vildu. Skuldirnar þöndust út á ógnarhraða og svo hrundi allt, aðeins sex árum seinna.  Núna vilja stjórnmálamennirnir endurtaka leikinn án þess að innleiða breytingar í ætt við Glass-Steagal, án þess að aðgreina spilavítisstarfsemi bankanna. 

Ein afleiðing hrunsins, sem við mættum kalla lán í óláni, var að bankarnir voru að mestum hluta komnir aftur í hendur ríkisins. Við eigum þessvegna tækifæri á því að þróa hérna á Íslandi bankakerfi sem þjónar hagsmunum fólks en ekki aðeins fjármagns. 

Spurningin sem við ættum að spyrja okkur er: hversvegna ættum við að leyfa einkaaðilum að eiga banka, fyrirbæri sem hefur vald til að búa til peninga með lánum, ef þeir geta ekki haldið sér á floti án þess að þeir ógni stöðugleika samfélagsins með reglulegu millibili? Kapítalisminn framleiðir kreppur og sú næsta er ekki svo langt undan. Spurningin er aðeins hvenær en ekki hvort.

Bankar voru ekki alltaf svona, það var tími þegar bankar tóku á sig áhættuna af því að lána peninga en létu ekki almenning og ríkið taka á sig fallið þegar eitthvað fór úrskeiðis. En svo hafa bankarnir unnið að því að afregluvæða fjármálakerfið í síauknu mæli, svo mikið að það má kalla glæpsamlegt. Bankanir áttu að fá að keppa á "frjálsum markaði" án eftirlits. Markaðurin myndi á einhvern óútskýrðan hátt skapa verðmæti fyrir samfélagið. Hið gagnstæða gerðist. Bankarnir snéru sér að því að fjárfesta í allskyns áhættustarfsemi og fjármálgjörningum sem hafa ekkert með raunhagkerfið að gera. Í stað þess að fjárfesta og veita litlum og meðalstórum fyrirtækjum lán þá fóru þeir að taka þátt í starfsemi sem vinnur gegn almenningi og hagkerfinu í heild sinni. Starfsemi sem sogar til sín fjármagn án þess að skapa nein raunveruleg verðmæti fyrir samfélagið.

Við eigum auðvitað að samfélagsvæða bankakerfið alveg eins og skólana og heilbrigðiskerfið. Við getum búið til fjármálakerfi sem þjónar hagsmunum almennings en ekki aðeins örfárra eigenda. Bankar eiga ekki að hámarka hagnað örfárra á kostnað almennings heldur þjóna almenningi. Það var raunar upphaflega hugmyndin með bankakerfi til að byrja með. Það er þessvegna afhjúpandi að sjá Vinstri-Græn, sem við ýmiss tækifæri kalla sig vinstriflokk , hafa algjörlega misst sjónar af hugmyndafræðinni og tekið upp stefnu hægrisins og nýfrjálshyggjunnar. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
1

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Seldi Haffjarðará á tvo milljarða
2

Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

·
Frelsi til að vita
3

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
4

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Myndin af Pence
5

Illugi Jökulsson

Myndin af Pence

·
Draumur um fjárhagslegt frelsi
6

Draumur um fjárhagslegt frelsi

·

Mest deilt

Frelsi til að vita
1

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Hamingja er
2

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Stuð í Feneyjum
3

Stuð í Feneyjum

·
Draumur um fjárhagslegt frelsi
4

Draumur um fjárhagslegt frelsi

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
5

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið
6

Sólveig Anna Jónsdóttir

Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

·

Mest deilt

Frelsi til að vita
1

Jón Trausti Reynisson

Frelsi til að vita

·
Hamingja er
2

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Stuð í Feneyjum
3

Stuð í Feneyjum

·
Draumur um fjárhagslegt frelsi
4

Draumur um fjárhagslegt frelsi

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra
5

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið
6

Sólveig Anna Jónsdóttir

Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

·

Mest lesið í vikunni

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor
2

Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor

·
Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra
3

Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
4

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði
5

Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði

·
Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi
6

Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi

·

Mest lesið í vikunni

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu
1

Listi yfir tekjuhæsta 1 prósentið á Íslandi birtur í hátekjublaðinu

·
Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor
2

Seldu nær heila götu og fengu 2,2 milljarða hvor

·
Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra
3

Eigendur stærstu útgerðarfyrirtækja græddu hundruð milljóna í fyrra

·
Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone
4

Kynna sig sem nýtt símafyrirtæki en eru eign Vodafone

·
Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði
5

Davíð Oddsson með 5,3 milljónir á mánuði

·
Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi
6

Kaupþingsmenn meðal þeirra tekjuhæstu á Seltjarnarnesi

·

Nýtt á Stundinni

Ásgerður Jóna segir umferðartafir stríða gegn stjórnarskrá

Ásgerður Jóna segir umferðartafir stríða gegn stjórnarskrá

·
Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

Sólveig Anna Jónsdóttir

Orsakir og afleiðingar – Nokkur orð um stóra samhengið

·
Draumur um fjárhagslegt frelsi

Draumur um fjárhagslegt frelsi

·
Ábyrgð okkar á Amazonskógunum

Lífsgildin

Ábyrgð okkar á Amazonskógunum

·
Lambahryggir, kolefnisskattar, umhverfið og frelsi bænda

Ólafur Margeirsson

Lambahryggir, kolefnisskattar, umhverfið og frelsi bænda

·
Hamingja er

Didda Jónsdóttir

Hamingja er

·
Hvernig NRA varð að hættulegustu samtökum Bandaríkjanna

Hvernig NRA varð að hættulegustu samtökum Bandaríkjanna

·
Óráðsdraumur Of Monsters and Men rætist

Óráðsdraumur Of Monsters and Men rætist

·
Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

Seldi Haffjarðará á tvo milljarða

·
Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

Kaupfélagsstjórinn lang tekjuhæstur á Norðurlandi vestra

·
Mestur munur á tekjuháum körlum og konum í Reykjavík

Mestur munur á tekjuháum körlum og konum í Reykjavík

·
Vinir sem sameinuðust í matarást

Vinir sem sameinuðust í matarást

·