Andri Sigurðsson

Einkavæddir bankar vinna gegn hagsmunum almennings

Einkavæddir bankar vinna gegn hagsmunum almennings

Þremur árum áður en Sjálfstæðisflokkurinn einkavæddi bankana okkar, um síðstu aldamót, afnám Bill Clinton hin frægu Glass-Steagal lög úr gildi, lög  sem voru innleidd eftir Kreppuna miklu. Það var árið 1999. Lögin voru sett til að aðskilja starfsemi viðskiptabanka og fjárfestingabanka svo eigendur bankanna gætu ekki lagt fjármuni almennings undir í áhættusömum gjörningum sem eiga meira skilt við fjárhættuspil en bankastarfsemi. Íslenska bankakerfið var galopnað og eigendum bankanna var veitt nánast algjört frelsi til að gera hvaða sem þeir vildu. Skuldirnar þöndust út á ógnarhraða og svo hrundi allt, aðeins sex árum seinna.  Núna vilja stjórnmálamennirnir endurtaka leikinn án þess að innleiða breytingar í ætt við Glass-Steagal, án þess að aðgreina spilavítisstarfsemi bankanna. 

Ein afleiðing hrunsins, sem við mættum kalla lán í óláni, var að bankarnir voru að mestum hluta komnir aftur í hendur ríkisins. Við eigum þessvegna tækifæri á því að þróa hérna á Íslandi bankakerfi sem þjónar hagsmunum fólks en ekki aðeins fjármagns. 

Spurningin sem við ættum að spyrja okkur er: hversvegna ættum við að leyfa einkaaðilum að eiga banka, fyrirbæri sem hefur vald til að búa til peninga með lánum, ef þeir geta ekki haldið sér á floti án þess að þeir ógni stöðugleika samfélagsins með reglulegu millibili? Kapítalisminn framleiðir kreppur og sú næsta er ekki svo langt undan. Spurningin er aðeins hvenær en ekki hvort.

Bankar voru ekki alltaf svona, það var tími þegar bankar tóku á sig áhættuna af því að lána peninga en létu ekki almenning og ríkið taka á sig fallið þegar eitthvað fór úrskeiðis. En svo hafa bankarnir unnið að því að afregluvæða fjármálakerfið í síauknu mæli, svo mikið að það má kalla glæpsamlegt. Bankanir áttu að fá að keppa á "frjálsum markaði" án eftirlits. Markaðurin myndi á einhvern óútskýrðan hátt skapa verðmæti fyrir samfélagið. Hið gagnstæða gerðist. Bankarnir snéru sér að því að fjárfesta í allskyns áhættustarfsemi og fjármálgjörningum sem hafa ekkert með raunhagkerfið að gera. Í stað þess að fjárfesta og veita litlum og meðalstórum fyrirtækjum lán þá fóru þeir að taka þátt í starfsemi sem vinnur gegn almenningi og hagkerfinu í heild sinni. Starfsemi sem sogar til sín fjármagn án þess að skapa nein raunveruleg verðmæti fyrir samfélagið.

Við eigum auðvitað að samfélagsvæða bankakerfið alveg eins og skólana og heilbrigðiskerfið. Við getum búið til fjármálakerfi sem þjónar hagsmunum almennings en ekki aðeins örfárra eigenda. Bankar eiga ekki að hámarka hagnað örfárra á kostnað almennings heldur þjóna almenningi. Það var raunar upphaflega hugmyndin með bankakerfi til að byrja með. Það er þessvegna afhjúpandi að sjá Vinstri-Græn, sem við ýmiss tækifæri kalla sig vinstriflokk , hafa algjörlega misst sjónar af hugmyndafræðinni og tekið upp stefnu hægrisins og nýfrjálshyggjunnar. 

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Stundin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu
1

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað
2

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

Feilskot að aðstoðarmaður ráðherra kalli „vini sína til leiks“ í máli bráðamóttökunnar
3

Feilskot að aðstoðarmaður ráðherra kalli „vini sína til leiks“ í máli bráðamóttökunnar

Stjórnarformaður Arnarlax er einn af fáum sem hefur grætt á auðlindinni
4

Stjórnarformaður Arnarlax er einn af fáum sem hefur grætt á auðlindinni

Samfarir kóngs og drottningar
5

Illugi Jökulsson

Samfarir kóngs og drottningar

Gróðureldarnir í Ástralíu aðeins upphafið að vandanum
6

Gróðureldarnir í Ástralíu aðeins upphafið að vandanum

Mest lesið í vikunni

Ég er bara ruglaður af því ég trúi á ævintýrið
1

Ég er bara ruglaður af því ég trúi á ævintýrið

Svona leit Flateyri út úr lofti eftir snjóflóðin
2

Svona leit Flateyri út úr lofti eftir snjóflóðin

Fyllti upp í tómið með fullvissunni um eitthvað æðra
3

Fyllti upp í tómið með fullvissunni um eitthvað æðra

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu
4

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað
5

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

Skýringar Samherja stangast á við orð ríkissaksóknara Namibíu
6

Skýringar Samherja stangast á við orð ríkissaksóknara Namibíu

Mest lesið í vikunni

Ég er bara ruglaður af því ég trúi á ævintýrið
1

Ég er bara ruglaður af því ég trúi á ævintýrið

Svona leit Flateyri út úr lofti eftir snjóflóðin
2

Svona leit Flateyri út úr lofti eftir snjóflóðin

Fyllti upp í tómið með fullvissunni um eitthvað æðra
3

Fyllti upp í tómið með fullvissunni um eitthvað æðra

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu
4

Stór lögregluaðgerð við byggingu hótels: Starfsmenn fluttir burt með lögreglu

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað
5

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

Skýringar Samherja stangast á við orð ríkissaksóknara Namibíu
6

Skýringar Samherja stangast á við orð ríkissaksóknara Namibíu

Mest lesið í mánuðinum

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði
1

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“
2

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“

Efnishyggjan gengur aftur
3

Jón Trausti Reynisson

Efnishyggjan gengur aftur

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum
4

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin
5

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin

Vigdís sinnti fjölskyldu stúlkunnar sem grafin var úr flóðinu: „Sterkari konu hef ég aldrei séð“
6

Vigdís sinnti fjölskyldu stúlkunnar sem grafin var úr flóðinu: „Sterkari konu hef ég aldrei séð“

Mest lesið í mánuðinum

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði
1

Snjóflóð falla á Flateyri: Flóðbylgja fór yfir höfnina og stúlku bjargað úr snjóflóði

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“
2

Björgunarsveitarmaður lýsir léttinum þegar stúlkan fannst: „Tíu fullorðnir karlmenn grétu á sama tíma“

Efnishyggjan gengur aftur
3

Jón Trausti Reynisson

Efnishyggjan gengur aftur

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum
4

Lásu á netinu að Íslendingar beri virðingu fyrir konum og börnum

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin
5

Svona er umhorfs á Flateyri eftir flóðin

Vigdís sinnti fjölskyldu stúlkunnar sem grafin var úr flóðinu: „Sterkari konu hef ég aldrei séð“
6

Vigdís sinnti fjölskyldu stúlkunnar sem grafin var úr flóðinu: „Sterkari konu hef ég aldrei séð“

Nýtt á Stundinni

Pillan og neikvæð áhrif hennar

Pillan og neikvæð áhrif hennar

Ísland tengt við mútugreiðslur og peningaþvætti

Ísland tengt við mútugreiðslur og peningaþvætti

Að auka streitu foreldra og barna

Svala Jónsdóttir

Að auka streitu foreldra og barna

Sóley og Hildur halda vinnuhelgi fyrir róttækar konur

Sóley og Hildur halda vinnuhelgi fyrir róttækar konur

Feilskot að aðstoðarmaður ráðherra kalli „vini sína til leiks“ í máli bráðamóttökunnar

Feilskot að aðstoðarmaður ráðherra kalli „vini sína til leiks“ í máli bráðamóttökunnar

Óhagstæð lög og stefna stjórnvalda hindrar innflytjendur á vinnumarkaði

Óhagstæð lög og stefna stjórnvalda hindrar innflytjendur á vinnumarkaði

Hálendisþjóðgarður í allra þágu: Höfum ekki asklok fyrir himin

Margrét Hallgrímsdóttir

Hálendisþjóðgarður í allra þágu: Höfum ekki asklok fyrir himin

Styttri opnunartími eða styttri vinnuvika?

Ritstjórn

Styttri opnunartími eða styttri vinnuvika?

Gróðureldarnir í Ástralíu aðeins upphafið að vandanum

Gróðureldarnir í Ástralíu aðeins upphafið að vandanum

Spyr hvort takmarka eigi sölu á orkudrykkjum

Spyr hvort takmarka eigi sölu á orkudrykkjum

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

Átta handteknir við Héðinshúsið og níu leiddir af vinnustað

Samfarir kóngs og drottningar

Illugi Jökulsson

Samfarir kóngs og drottningar